اوراق مشارکت یکی از اوراق بهادار با درآمد ثابت است که همزمان به دولت، شرکت ها و افراد منافع مهمی را می رساند. فرض کنید دولت یا یک شرکت قصد ساخت یک نیروگاه، خط مترو، بیمارستان یا سایر پروژه های عمرانی را دارد، اما از سرمایه کافی برای اجرای پروژه برخوردار نیست. در این مواقع یکی از راهکار ها تامین سرمایه از طریق دریافت وام بانکی است اما همیشه وام بهترین گزینه برای شرکت ها محسوب نمی شود. بنابراین چه گزینه ای می تواند به جای وام با شرایط ویژه تر دارایی لازم را برای شرکت ها تامین کند؟ « اوراق مشارکت»
شرکت ها یا دولت با ارائه اوراق مشارکت به سرمایه گذاران از طریق بورس و فرابورس، می توانند سرمایه مورد نیاز خود را تامین کنند و به نوعی به جای دریافت وام از بانک، با انتشار اوراق مشارکت وام مورد نیاز خود را از طریق مردم به دست بیاورند. هر فرد با خرید اوراق مشارکت، بخشی از منابع مالی مورد نیاز را برای آغازه پروژه های شرکت و دولت فراهم می کند. در مقابل در ازای مبلغی که به دولت و شرکت از طریق خرید اوراق می پردازد، سود مشخصی را در بازه های زمانی تعیین شده کسب می کند. اگر قصد دارید بدانید سود اوراق مشارکت چگونه پرداخت میشود و نحوه خرید آن چگونه است با توکنیکو همراه باشید…
سازوکار اوراق مشارکت چگونه است؟
فرآیند به وجود آمدن تا عرضه اوراق مشارکت را می توان به شکل کلی در چهار مرحله خلاصه کرد:
- درخواست انتشار اوراق: ناشر اوراق مشارکت می تواند شخصی حقوقی از طرف دولت یا بخش خصوصی باشد. او پروژهای را به نهاد های قانونی و بورس ایران معرفی میکند و میزان سرمایه موردنیاز خود را مشخص می کند.
- انتشار اوراق مشارکت: پس از اینکه مراحل قانونی صورت گرفت و مجوز های لازم توسط شخص حقوقی دریافت شد، اوراق مشارکت منتشر می شود.
- خرید اوراق مشارکت: سرمایهگذاران، اوراق را پس از دریافت کد بورسی با مراجعه به حساب کارگزاری خود از بورس خریداری می کنند و منابع مالی پروژه تامین می شود.
- سر رسید و سود دهی اوراق: پس از اینکه سرمایه گذاران مبلغ را برای خرید اوراق پرداخت کردند، در دوره های مشخص درصد سودی که تعیین شده به آن ها پرداخت می شود و در پایان سر رسید، اصل سرمایه پرداخت شده به خریدار بازگشت داده می شود.
اوراق مشارکت با نام و بینام
اوراق مشارکت می تواند به دو صورت با نام یا بی نام منتشر شود. بنابراین خریدار اوراق می تواند مشخصات خود را در سامانه ثبت کرده تا انقال مالکیت طبق مقررات بازار سرمایه در صورت نیاز صورت بگیرد. همچنین مالک اوراق بی نام، شخصی است که اوراق را بدون اینکه نامی در آن ثبت شده باشد در اختیار دارد. اما امروزه بیشتر اوراق به صورت با نام و تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار ایران منتشر می شوند و اوراق بی نام، بیشتر مربوط به اوراق قدیمی تر هستند.
سررسید اوراق مشارکت
ورقه های مشارکت معمولاً دارای سررسید مشخصی هستند و بسته به نوع پروژه، مدت آنها میتواند بین یک تا پنج سال باشد. البته معمولاً در بسیاری از پروژههای عمرانی، سررسید اوراق مشارکت سه تا چهار ساله است. پس از رسیدن زمان سررسید، ناشر اوراق وظیفه دارد اصل سرمایه ای که خریداران اوراق به او پرداخت کرده اند را بازپرداخت کند.
پرداخت سود اوراق مشارکت
یکی دیگر از مهمترین مزیتهای اوراق بدهی مشارکت، این است که شما تا قبل از رسیدن زمان سر رسید، سود دوره ای دریافت می کنید. هنگام انتشار اوراف، نرخ سود علی الحساب را تعیین می کنند و خریداران اوراق این سود را در دوره های زمانی مشخص شده، مانند ماهانه، سه ماه، یا شش ماهه دریافت می کنند. اما پس از اینکه زمان پایان پروژه و سر رسید اوراق فرا برسد، سود واقعی پروژه را محاسبه می کنند و اگر سود قطعی پروژه از سود علی الحساب بیشتر باشد، ناشر موظف است مابه تفاوت را به سرمایه گذاران پرداخت کند. از طرف دیگر اگر سود قطعی و نهایی پروژه کمتر از سود علی الحساب باشد، ناشر اوراق معمولاً میزان مبلغ اختلاف را از ضامن اوراق اختلاف دریافت می کند. بنابراین سرمایه گذار نیازی به پرداخت به مابه تفاوت نخواهد داشت.
آیا اوراق مشارکت مالیات دارد؟
یکی از مزیتهایی که اوراق بهادار مشارکت دارند این است که خریداران آنها از پرداخت مالیات معاف هستند. شما بابت سودی که دریافت میکنید معمولاً مالیاتی پرداخت نخواهید کرد. همین موضوع باعث میشود سرمایهگذارانی که به دنبال سرمایهگذاری کمریسک هستند به سراغ این ابزار مالی بروند. البته لازم به ذکر است که سود اوراق مشارکت نسبت به بسیاری از بازارهای سرمایهگذاری محدودتر است.
انواع اوراق مشارکت چیست؟
ورقه های مشارکت بر اساس نوع ناشر یا ویژگیهای آن به چند دسته تقسیم بندی میشوند. شناخت این انواع به سرمایهگذاران کمک میکند متناسب با اهداف و میزان ریسکپذیری خود، گزینه مناسب را برای سرمایه گذاری انتخاب کنند. در ادامه با انواع اوراق بهادار مشارکت آشنا شوید:
- اوراق مشارکت دولتی: این اوراق توسط دولت برای تأمین مالی پروژههای ملی و زیرساختی مانند ساخت راه، سد، نیروگاه یا توسعه شبکههای حملونقل منتشر میشود و معمولاً از ریسک بسیار پایینی برخوردار است.
- اوراق مشارکت شهرداری: شهرداریها برای اجرای پروژههای شهری مانند ساخت مترو، پل، بزرگراه، پارک و توسعه خدمات شهری اقدام به انتشار این اوراق میکنند.
- اوراق مشارکت شرکتی: شرکتهای دولتی یا خصوصی نیز میتوانند برای اجرای طرحهای توسعهای، صنعتی یا تولیدی از طریق انتشار اوراق مشارکت سرمایه جذب کنند.
- اوراق قابل تبدیل به سهام: دارندگان این اوراق میتوانند در شرایط تعیینشده، اوراق مشارکت خود را به سهام شرکت ناشر تبدیل کنند.
- اوراق قابل تعویض با سهام: در این نوع، امکان تعویض اوراق مشارکت با سهام شرکت دیگری که از قبل مشخص شده است وجود دارد.
نحوه خرید و فروش اوراق مشارکت
شما به دوشیوه می توانید این اوراق را خریداری کنید. اولین روش خرید آن ها از طریق بازار سرمایه ( بورس و فرابورس) و دومین روش خرید اوراق از شبکه بانکی است. نوع اوراق و محل عرضه آن ها، روش خرید را مشخص می کند. در ادامه با مراحل هر دو روش آشنا شوید:
خرید اوراق مشارکت از بورس
اگر اوراق در بورس یا فرابورس پذیرش شده باشند، برای خرید آن ها باید کد بورسی داشته باشید. پس از دریافت کد بورسی و انتخاب کارگزاری به راحتی با یک سرچ ساده در حساب کارگزاری (برای نماد اوراق مشارکت)، میتوانید خرید اوراق را انجام دهید.
مراحل خرید بهصورت خلاصه عبارتاند از:
- دریافت کد بورسی از سامانه سجام
- ورود به سامانه معاملاتی کارگزاری
- جستوجوی نماد اوراق مشارکت
- ثبت سفارش خرید
- نگهداری یا فروش اوراق در زمان دلخواه
خرید اوراق مشارکت از بانک
برخی اوراق بهادار مشارکت به دلیل اینکه پذیره نویسی آن ها از طریق شعب بانک صورت می گیرد، برای دریافت آن ها باید از طریق شعب بانک های عامل اقدام کنید. در این روش، سرمایهگذاران اوراق میتوانند با مراجعه به بانک، اوراق را خریداری کرده و سود آن ها را در دورههای تعیینشده دریافت کنند.
آیا میتوان اوراق مشارکت را قبل از سررسید فروخت؟
بله. اگر اوراق در بورس یا فرابورس معامله شوند، سرمایهگذار میتواند پیش از تاریخ سررسید آن ها را بفروشد. قیمت این اوراق در بازار به عوامل مهم زیر وابسته است:
- نرخ سود اوراق
- مدت باقیمانده تا سررسید
- نرخ بهره در بازار
- میزان عرضه و تقاضا
بنابراین با وجود این عوامل، ممکن است قیمت خرید و فروش اوراق در بازار با ارزش اسمی آن ها تفاوت داشته باشد.
کارمزد خرید و فروش اوراق مشارکت
خرید و فروش اوراق مشارکت در بورس دارای کارمزد جزئی است. این کارمزد براساس مقررات سازمان بورس و اوراق بهادار محاسبه میشود. به همین دلیل با توجه به سیاست های سازمان بورس و کارگزاری ها می تواند در دوره هایی تغییر کند. بنابراین بهتر است برای اطلاع از آخرین کارمزدها، اطلاعیههای سازمان بورس، شرکت مدیریت فناوری بورس یا کارگزاری خود را بررسی کنید. اما در حال حاضر، به شکل کلی کارمزد خرید حدود ۰٫۰۷ درصد و کارمزد فروش نیز حدود ۰٫۰۷ درصد ارزش معامله است؛ بنابراین مجموع کارمزد خرید و فروش به شکل حدودی برابر با ۰٫۱۴ درصد می شود.
در نهایت می توان نتیجه گرفت که اوراق مشارکت ابزاری برای تأمین مالی پروژهها با ریسک اندک هستند که به دلیل معافیت مالیاتی و قابلیت نقدشوندگی در بورس، گزینهای جذاب برای سرمایهگذاران محافظهکار محسوب میشود. با این حال، سرمایهگذاران باید توجه داشته باشند که بازدهی این اوراق معمولاً نسبت به بازارهای داراییمحور پایینتر است و قیمت آنها در بازار ثانویه تحت تأثیر نرخ بهره و عرضه و تقاضا نوسان پیدا میکند. اگر به دنبال دارایی های پرسود تر هستید به شما خرید شمش طلا و نقره ضدجعل از توکنیکو را پیشنهاد می دهیم.
