سیاست پولی (Monetary Policy) شامل مجموعه اقداماتی می شود که بانک مرکزی برای کنترل حجم پول، نرخ بهره و گردش نقدینگی در اقتصاد انجام می دهد. در واقع سیاست پولی نقش بسیار مهمی در مدیریت تورم یا جلوگیری از رکود اقتصادی دارد. سیاست های پولی می توانند بر روی نرخ ارز، بازار سهام، قیمت طلا، سطح اشتغال و رفتار سرمایه گذاران در بازار های مالی تاثیر زیادی بگذارند.
بسیاری از تحلیل گران با پیش بینی تصمیمات سیاسی بانک های مرکزی برای تغییر در نرخ بهره یا عرضه پول، سعی می کنند قیمت ها را در بازار های مالی پیش بینی کنند. سیاست پولی یکی از ابزارهای تحلیل اقتصاد کلان و بازار های مالی به حساب می آید.
سیاست پولی علاوه بر تاثیر بر بازار های مالی بر روی سطح اشتغال و تورم تاثیر دارد. برای مثال اگر بانک مرکزی به اشتباه اقدام به کاهش نرخ بهره یا عرضه بیش از حد پول کند، احتمال افزایش شدید در تورم وجود دارد. در ادامه با انواع سیاست پولی به شکل کامل آشنا می شوید. با توکنیکو همراه باشید…
سیاست پولی چیست؟
در مقاله ای که در رابطه با کشورهای ابر تورم و نحوه خروج آن ها از بحران های اقتصادی نوشتیم، اهمیت سیاست پولی مورد تاکید قرار گرفت. کشور هایی که با چاپ بیش از حد پول و افزایش نقدینگی باعث شده بودند نرخ تورم رشد وحشتناکی پیدا کند، در نهایت با تغییر سیاست پولی و اصلاحات اقتصادی توانستند وضعیت خود را بهبود ببخشند. تصمیمات اقتصادی ای که بانک مرکزی در این کشور ها برای چاپ و مدیریت پول، افزایش یا کاهش نرخ بهره و کنترل جریان نقدینگی گرفتند، همان سیاست پولی است که در اقتصاد هر کشور اهمیت بسیار بالایی دارد.
سیاست های پولی مشخص می کنند که پول با چه هزینه ای در اقتصاد گردش پیدا کند یا به اصطلاح نرخ بهره چقدر باشد. همچنین سیاست پولی میزان دسترسی افراد به پول یا اعتبارهای بانکی را تعیین می کنند. در برخی مواقع سیاست بانک مرکزی به گونه ای است که باعث می شود افراد راحت به پول دسترسی داشته باشند و نرخ بهره پایین دریافت وام را برای مردم ساده می کند. این سیاست که به سیاست پولی انبساطی معروف است در مقابله با رکود اقتصادی کاربرد دارد. اما در برخی موارد نیز بانک مرکزی برای مقابله با تورم، اقدام به افزایش نرخ بهره و کاهش عرضه پول می کند که به این رویکرد اقتصادی سیاست پولی انقباضی می گویند.
در اقتصاد جهانی بانک های مرکزی کشورهایی مانند فدرال رزرو آمریکا و بانک مرکزی اروپا تاثیر زیادی بر رفتار سرمایه گذاران در بازار های مالی می گذارند. آن ها با استفاده از ابزارهای مشخصی مانند نرخ بهره و مدیریت نقدینگی می توانند شرایط پولی را مدیریت کنند.
اهداف سیاست پولی چیست؟
بانک مرکزی با تنظیم سیاست های پولی چندین هدف کلیدی را به شکل هم زمان دنبال می کند. هر چند در برخی مواقع ممکن است بعضی از این اهداف بیشتر اهمیت داشته باشند و در الویت قرار بگیرند. مهم ترین اهداف سیاست پولی شامل موارد زیر می شود:
- کنترل نرخ تورم
- حفظ ارزش پول ملی
- ایجاد ثبات در بازارهای مالی
- حمایت از رشد اقتصادی پایدار
- کاهش بیکاری و افزایش اشتغال
- مدیریت نقدینگی در اقتصاد
این اهداف به هم وابستگی زیادی دارند؛ برای مثال اگر هنگام تعیین سیاست پولی بانک مرکزی تصمیم به کاهش نرخ بهره برای از بین بردن رکود اقتصادی بگیرد، نرخ بیکاری کاهش می یابد و اقتصاد تقویت می شود. اما با افزایش نرخ بهره برای جلوگیری از رشد تورم، می توان شاهد ثبات بیشتری در بازارهای مالی بود. همچنین با این اقدام مدیریت نقدینگی صورت می گیرد و ارزش پول ملی حفظ می شود.
انواع سیاست پولی
سیاست پولی به دو نوع اصلی انبساطی و انقباضی تقسیم بندی میشود. سیاست پولی انقباضی بیشتر در مواقع رشد تورم مورد استفاده قرار می گیرد و سیاست پولی انبساطی نقش مهمی در تقویت بازار های اقتصادی دارد. این دو سیاست میزان عرضه پول را نیز کنترل می کنند. سیاست پولی انبساطی باعث افزایش گردش نقدینگی شده و سیاست پولی انقباضی میزان ارزش پول را حفظ کرده و چرخش نقدینگی را کاهش می دهد. در ادامه با تعریف این دو سیاست پولی و عملکرد آن ها آشنا می شوید…
سیاست پولی انبساطی چیست؟
سیاست پولی انبساطی زمانی اجرا میشود که اقتصاد با رکود مواجه شده باشد؛ رکود اقتصادی زمانی شکل می گیرد که مردم کمتر خرید میکنند و شرکتها کمتر سرمایهگذاری انجام می دهند. این عوامل باعث می شوند نرخ بیکاری افزایش پیدا کند. به همین دلیل بانک مرکزی برای تقویت اقتصاد نرخ بهره را کاهش می دهد تا امکان دریافت وام برای آن ها راحت تر شود. با افزایش عرضه پول و استفاده از سایر ابزارهای سیاست پولی انبساطی، بانک مرکزی باعث می شود چرخه های اقتصادی فعال تر شوند و رشد اقتصادی صورت بگیرد. با مهم ترین اقدامات موجود در سیاست پولی انبساطی آشنا شوید..
اقدامات و ابزارهای سیاست پولی انبساطی
اقدامات و ابزارهای سیاست پولی انبساطی شامل موارد زیر است:
- کاهش نرخ بهره: نرخ بهره میزان سود وام و سپرده گذاری را مشخص می کند. با کاهش نرخ بهره دریافت و بازپرداخت وام ساده تر می شود. به همین دلیل مردم و شرکتها راحتتر وام میگیرند و مصرف و سرمایهگذاری افزایش پیدا میکند. این موضوع اقتصاد را تقویت می کند.
- خرید اوراق دولتی (عملیات بازار باز) : بانک مرکزی اوراق دولتی و اوراق بهاداری که در بازارهای رسمی وجود دارد را میخرد تا باعث افزایش ذخایر بانکی شود و امکان ارائه وام و تسهیلات بیشتری را به بانک ها بدهد. این موضوع میتواند باعث افزایش حجم نقدینگی در اقتصاد شود.
- کاهش سپرده قانونی بانکها : با کاهش سپرده قانونی، بانکها میتوانند مبلغ بیشتری را وام بدهند، در نتیجه پول بیشتری وارد جریان های اقتصادی می شود.
- افزایش عرضه پول: بانک مرکزی با افزایش عرضه پول با روش های مستقیم و غیر مستقیم همچون چاپ پول یا ارائه تسهیلات، پول بیشتری را در اختیار شرکت ها و مردم قرار می دهد تا حجم سرمایه گذاری افزایش پیدا کند و بازار تقویت شود.
بنابراین سیاست پولی انبساطی باعث ارائه وام بیشتر، مصرف بیشتر، سرمایه گذاری بیشتر و رشد اقتصادی می شود. اما در صورتی که این روند زیاد از حد ادامه پیدا کند، به احتمال زیاد نرخ تورم افزایش پیدا می کند. با افزایش نرخ تورم بانک مرکزی به سراغ اجرای سیاست پولی انقباضی می رود.
سیاست پولی انقباضی چیست؟
سیاست پولی انقباضی برای مهار تورم اجرا می شود. وقتی قیمت ها در اثر رشد بیش از حد اقتصاد با افزایش روبرو شود میزان قدرت خرید مردم به مرور کاهش پیدا می کند. به همین دلیل بانک مرکزی سعی می کند میزان گردش نقدینگی در بازار های مالی و اقتصاد را کاهش دهد تا سرعت رشد قیمت ها کاهش پیدا کند. بانک مرکزی از اقدامات مهم زیر برای اجرای سیاست پولی انقباضی استفاده می کند:
اقدامات و ابزارهای سیاست پولی انقباضی
اقدامات و ابزارهای سیاست پولی انقباضی شامل موارد زیر است:
- افزایش نرخ بهره : با افزایش نرخ بهره میزان سود وام افزایش پیدا می کند و دریافت وام سخت تر می شود. بنابراین مردم و شرکتها کمتر وام می گیرند. اما از طرفی افزایش نرخ بهره اهمیت سپرده گذاری در بانک یا خرید اوراق قرضه را افزایش می دهد و همین موضوع باعث می شود مردم کم تر به سراغ خرید دارایی های مختلف و سرمایه گذاری در بازار های دیگر بروند.
- فروش اوراق دولتی: بانک مرکزی با فروش اوراق دولتی و بهادار همچون اوراق قرضه، مردم را از سایر بازار های مالی به سمت یک شیوه ی کم ریسک در سرمایه گذاری جذب می کند که هم باعث افزایش اهمیت سپرده گذاری می شود و هم بانک را در پیش بردن پروژه های خود کمک می کند. مردم با خرید اوراق قرضه پول خود را به بانک می دهند و بانک مبلغ اصلی آن ها را با سود مشخص در زمان مشخص بازپرداخت می کند.
- افزایش سپرده قانونی بانکها: در این روش بانکها مجبور میشوند پول بیشتری را نزد بانک مرکزی نگه دارند و کمتر وام بدهند. بنابراین نسبت سپرده گذاری در بانک در مقایسه با میزان ارائه وام افزایش می یابد. همین موضوع باعث حفظ پول و کاهش گردش آن در بازار های مالی می شود.
- کاهش عرضه پول: بانک مرکزی با کاهش عرضه پول باعث می شود پول کمتری وارد جریان های مالی شود و همین موضوع تورم را کاهش می دهد.
سیاست های پولی انقباضی می توانند باعث کاهش تورم شوند و ارزش پول را افزایش دهند. این سیاست پولی منجر می شود که بازار های مالی با ثبات بیشتری روبرو شوند و تنها دارایی هایی که مبتنی بر ارز ملی هستند افزایش قیمت پیدا کنند. این موضوع میزان قدرت پول را افزایش می دهد و آن را به یک ابزار قدرتمند برای مقابله با تورم تبدیل می کند. اما اگر سیاست های پولی انقباضی بیش از حد صورت بگیرند، با کاهش گردش های مالی احتمال رکود اقتصادی وجود دارد.
سیاست پولی چه تأثیری بر اقتصاد و بازارهای مالی دارد؟
سیاست پولی می تواند بر روی بخش های مختلف اقتصاد تاثیر مستقیم بگذارد و قیمت دارایی ها را در بازار های مالی با تغییرات مهمی روبرو کند. در ادامه با تاثیر سیاست پولی بر روی بازار ها و برخی از مهم ترین شاخص های اقتصادی آشنا می شوید:
- نرخ تورم و نرخ بیکاری: سیاست انقباضی معمولاً باعث کاهش تورم میشود، در حالی که سیاست انبساطی میتواند فشار تورمی ایجاد کند. با این حال سیاست انبساطی در رشد اقتصادی نقش مهمی ایفا می کند و می تواند نرخ بیکاری را کاهش دهد.
- نرخ ارز و بازار فارکس: افزایش نرخ بهره معمولاً باعث تقویت ارزش پول ملی میشود، چون جذابیت سرمایهگذاری در آن ارز افزایش مییابد. برای مثال بانک مرکزی فدرال رزور با افزایش نرخ بهره می تواند ارزش دلار آمریکا را افزایش دهد و باعث افزایش قیمت جفت ارز تتر در فارکس و افزایش قیمت دلار در سایر بازارهای جهانی شود.
- بازار سهام: کاهش نرخ بهره معمولاً به رشد بازار سهام کمک میکند، چون هزینه تأمین مالی شرکتها کاهش پیدا میکند. اما افزایش نرخ بهره و سیاست های انقباضی هزینه شرکت ها را افزایش داده و ریسک ورشکستگی را برای آن ها به وجود می آورد.
- بازار اوراق بدهی و بازار طلا: افزایش نرخ بهره باعث می شود اوراق قرضه با نرخ سود بالاتری به متقاضیان ارائه شود و این موضوع جذابیت خرید اوراق بدهی و قرضه را افزایش می دهد. اما با کاهش نرخ بهره سرمایه گذاران به سراغ سایر بازار های مالی می روند و می توان افزایش قیمت طلا، قیمت نقره و سایر دارایی ها را شاهد بود.
در انتها میتوان نتیجه گرفت سیاست پولی مجموعه اقداماتی است که بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی، نرخ بهره و تورم انجام میدهد و میتواند اقتصاد را در مسیر رشد یا کنترل تورم هدایت کند. این سیاست با ابزارهایی مثل نرخ بهره، عملیات بازار باز و سپرده قانونی، روی بازارهایی مانند ارز، طلا، سهام و اشتغال اثر مستقیم میگذارد. شما با مجله اقتصادی توکنیکو همراه بودید. در معتبرترین سامانه خرید و فروش طلا و نقره در ایران روش های متنوعی برای سرمایه گذاری در طلا و نقره برای شما به وجود آمده است.
