نظریه های زیادی در رابطه با خلق پول توسط بانک ها وجود دارند که امروزه ذهن بسیاری از افراد را به خود مشغول ساخته اند. اما کدام یک از این نظریه ها درست است؟ اگر به آمار های منشر شده از میزان پول فیزیکی در بازار های مالی توجه کنید، خواهید فهمید که این آمار فقط 2 الی 8 درصد از حجم کل پول است. بنابراین 97 درصد بقیه پول جهان نه تنها پشتوانه مالی ندارد (با در نظر گرفتن لغو قرارداد برتون وودز) بلکه به صورت فیزیکی نیز چاپ نمی شود. پس این پول چگونه خلق شده است و چگونه به بانک ها سود می رساند؟ در ادامه با نظریه های خلق پول توسط بانکها و سیاست های آن ها برای خلق پول آشنا می شوید. با توکنیکو همراه باشید…
بیشتر بدانید :
تاریخچه پول | از معاملات با نمک تا خرید و فروش ارز دیجیتال
مراحل و نظریه های خلق پول توسط بانکها
در حال حاضر 3 الی 8 درصد پول جهان به صورت فیزیکی چاپ شده است و همین سهم کوچک به نیازهای روزمره افراد پاسخ داده و تعهدات بانک را برای پرداخت نقدی تضمین می کند. اما 97 درصد از پول باقی مانده در کجا مخفی شده و در کدام بازار مالی به شکل مخفی در حال گردش است که هیچ کس از آن خبر ندارد؟ اصلا این حجم از پول توسط بانک ها چگونه خلق شده است؟
خلق پول با تسهیلات و وام به جای چاپ پول
چاپ پول توسط بانک ها هزینه ی بسیار کمی دارد و ارزش اسمی هر اسکناس از مقدار هزینه ای که برای چاپ آن شده است بالاتر خواهد بود. با این حال بانک ها چرا فقط چاپ پول را انجام نمی دهند تا سود کافی را به دست بیاورند؟ مهم ترین دلیل این موضوع این است که چاپ بی رویه پول می تواند موجب رشد تورم شود و علاوه بر این اسکناس ها را به ابزار اختصاصی قدرت ها تبدیل کند تا از طریق آن اهداف سیاسی خود را پیش ببرند. از طرف دیگر این پرسود ترین گزینه برای بانک ها محسوب نمی شود.
بنابراین بانک ها ارائه وام و تسهیلات را جایگزین چاپ پول کرده اند تا علاوه بر خلق پول، بتوانند با تقویت بازار های مالی مختلف، فرصت های سرمایه گذاری را برای خود پیدا کنند. بانک دارایی سپرده گذاران را به عنوان وام به موسسات مالی و اعتباری که بالاترین امتیاز حساب را دارند ارائه می کند و به سپرده گذاران مبلغی را بابت نرخ بهره پرداخت می کند که در اکثر مواقع از نرخ تورم پایین تر است. اما خلق پول همواره از طریق ارائه سپرده یک شخص به شخص دیگر و دریافت سود بانکی صورت نمی گیرد. در بسیاری از مواقع بانک به جای اینکه حجم مبلغی را برای چاپ پول در نظر بگیرد، آن را مستقیماً وام می دهد.
سرمایه گذاری با اوراق مشتقه و اوراق بدهی
بانک ها پس از اینکه تسهیلات و وام ها را به موسسات مالی و بخش های مختلف تجاری ارائه کردند. یک دیدگاه روشن نسبت به آینده ی بازار ها پیدا می کنند و از همین جهت خیلی از پیش بینی های قیمت را می توان از موسسات مالی و بانک های معروف در جهان دنبال کرد. آن ها می توانند از طریق سود و مبلغ بازپرداخت وام ها اقدام به سرمایه گذاری در بازار های مالی کنند و بهترین ابزار برای آن ها اوراق مشتقه است. اوراق مشتقه نوعی از قرارداد ها هستند که در آن بر سر آینده ی بازار های مالی شرط بندی می کنند و از طریق نوسانات آن و پیش بینی های درست به سود می رسند.
علاوه بر این دولت ها نیز مهم ترین نقش را در خلق پول توسط بانکها دارند. بانک مرکزی با خرید اوراق بدهی دولت ها مبلغی را به عنوان نوعی وام به آن ها ارائه می دهد و دولت ها با پیشبردن پروژه های مالی مختلف سعی می کنند سود مناسبی را به بانک مرکزی ارائه دهند تا همکاری آن ها همواره ادامه پیدا کنند.
در گذشته قبل از سال 2020 قانون بانک ها این بود که 10 درصد از سپرده را باید نگه دارند و 90 درصد آن را وام دهند اما پس از شیوع کرونا در 26 مارس 2026 بانک مرکزی فدرال رزرو این نسبت را به 0% تغییر داد. بنابراین اکنون سپرده ی مردم به ابزار اعتباری قدرت ها و بیزینس ها تبدیل شده است بدون این که بسیاری از سپرده گذاران به شکل شفاف از این موضوعات با خبر باشند. اما به نظرتان اگر بانک های خصوصی و دولت ها در پروژه های خود شکست بخوردند چه اتفاقی خواهد افتاد؟
بانک مرکزی، زیرک ترین پشتیبان ورشستگی
سال 2008 یکی از بزرگترین ورشستگی های بانکی صورت گرفت. بانک های بزرگی مانند لمن برادرز در آن زمان ورشسکت شدند و نگرانی های زیادی برای مردم به وجود آمد. زیرا 97 درصد پول مردم در دست بانک ها بود و با ورشستگی بانک ها پول و حقوق مردم همه به خاکستر تبدیل می شد. اما بانک مرکزی به عنوان زیرک ترین پشتییبان ورشستگی به میان آمد و با ارائه تسهیل کمی به بانک های ورشکسته آن ها را نجات داد. در همین جا بود که توانایی بانک مرکزی در خلق پول از هیچ توانست مورد توجه قرار بگیرد. تسهیل کمی به وام های بین بانکی گفته می شود که قرار بود در آن زمان فقط یکبار به شکل موقت برای فرار از ورشستگی به بانک ها ارائه شود، اما همچنان این وام توسط بانک های مرکزی به سایر بانک ها ارائه می شود تا آن ها از خطر ورشکستگی در امان بمانند.
نظریه ریچارد کانتیلون، خنثی نبودن پول
در قرن هجدهم اقتصاد دانی به نام ریچارد کانتیلون در نظریه خود نوشت: «پول خنثی نیست» این یعنی مهم است که پول جدید اول به دست چه کسی می رسد. اگر بانک مرکزی را یک رودخانه ی پر از پول در نظر بگیرید، باید در بالای رودخانه دولت، بانک های بزرگ، صندوق های سرمایه گذاری و ابرشرکت ها قرار داشته باشند تا بانک مرکزی از خلق پول سود زیادی کسب کند. آن ها با دریافت مبالغ بالای وام با سود کمتر جریان های مالی جدیدی را به نفع بانک به وجود می آورند و بانک ها قبل از اینکه قیمت ها بالا بروند اقدام به سرمایه گذاری در دارایی هایی مانند سهام، ملک و طلا می کنند.
بانک هایی که به پشتیبانی بانک مرکزی زودتر از فرصت خلق پول بهره مند می شوند، سود بیشتری خواهند برد. بانک ها با خلق پول و ارائه تسهیلات به نهاد های مالی مختلف و دولت ها یک معامله ی دوسر سود را ایجاد می کنند و هم از بازپرداخت وام سود کسب می کنند و هم از سرمایه گذاری در بازار هایی که برای آن ها پیش بینی پذیر شده است.
و اما پایین رودخانه ی پر از پول نیز کارمندان، حقوق بگیران و سپرده گذاران قرار دارند، که زمانی از داراییشان بهره مند می شوند که فرصت زیادی برای رشد وجود ندارد. پولی که به اقشار کارمند و معمولی جامعه می رسد بر روی افزایش قیمت خانه، ماشین و لوازم خانگی تاثیر می گذارد که این موقعیت نیز برای بانک ها فرصتی را فراهم می کند تا بر روی سهام خودرو سازی ها و شرکت ها و صندوق مستغلات سرمایه گذاری کنند. در بانک ها نیز بسیاری از تسهیلات و وام ها ایجاد شده اند که امکان خرید اقساطی کالا از یک نهاد خاص را می دهند. این موضوعات نیز نشان می دهند که قرارداد های مالی پرسودی در این بین وجود دارد و برنامه ریزی های مهمی توسط بانک برای سرمایه گذاری ها صورت گرفته است.
آیا در بانک سپرده گذاری کنیم؟
امرزه سپرده گذاری در بانک دیگر شیوه ی مناسبی برای سرمایه گذاری نیست. با توجه به نظریه های خلق پول توسط بانکها متوجه می شوید که با سپرده گذاری تنها از سود بانکی یا تاثیرات نرخ بهره برخوردار می شوید که ارزش دارایی شما را رشد چندانی نمی دهد. از طرف دیگر بانک بخشی از وام های خود را با استفاده از سپرده گذاری های مشتریانش انجام می دهد و سرمایه شما به عنوان یک ابزار اعتباری در خدمت سایر افراد قرار می گیرد تا در پروژه های پرسود شرکت کنند. بنابراین چرا خودتان از همان ابتدا با سرمایه گذاری در بازار های مالی مطمئن و پرسود به یک آینده ی روشن و ایمن دست پیدا نکنید؟ بنابراین به شما خرید شمش طلا و نقره ضدجعل را با ضمانت بازخرید پیشنهاد می دهیم تا سرمایه گذاری ای که بانک ها با سپرده شما به نفع خود و موسسات انجام می دهند را به نفع خودتان برگردانید.
