آدام اسمیت کیست؟ | پدر علم اقتصاد مدرن

آدام اسمیت فیلسوف و پدر علم اقتصاد مدرن بود. او در تاریخ 5 ژوئن 1723 در شهر کرکالدی اسکاتلند چشم به جهان گشود. آدام اسمیت به دلیل نظریات ویژه ای که در رابطه با اقتصاد داشت، به شهرت جهانی رسید. او معتقد بود که اقتصاد زمانی بهترین عملکرد خود را دارد که تحت تاثیر مکانسیم های طبیعی بازار عمل کند. او فلسفه ی بازارهای آزاد را به وجود آورد و مباحث لازم را برای درک بهتر اقتصاد پایه ریزی کرد. آثار او بر روی بسیاری از اقتصاد دانان جهان تاثیر گذاشته است. او با فیلسوف و اقتصاد دانان بزرگی همچون دیوید هیوم و بنجامین فرانکلین هم دوره بود. معروف ترین کتاب آدام اسمیت کتاب ثروت ملل است. آدام اسمیت در دهه 1730 تحصیلاتش را در دانشگاه گلاسکو آغاز کرد. او فلسفه اخلاق را نزد فیلسوف معروف، فرانسیس هاچسون فرا گرفت. این دوره تحصیلی منجر شد او به بسیاری از دیدگاه های اقتصادی و فلسفی دست پیدا کند. در ادامه با آدام اسمیت بیشتر آشنا می شوید. مردی باذکاوت که در سال 2007، تصویرش بر روی اسکناس‌های 20 پوندی انگلیس چاپ شد…

بیشتر بدانید :
اقتصاد کلان چیست؟ | آشنایی با مفاهیم اقتصاد کلان

زندگی نامه آدام اسمیت

آدام اسمیت اسکاتلندی مردی خاص با دیدگاه های جدید بود که در زندگی اش توانست دستاوردهای زیادی را کسب کند. او با یادگیری فلسفه اخلاق و تحصیلات آکادمیک توانست پیشرفت اولیه ی خود را رقم بزند، اما نظریه ها و هوش فوق العاده ی او را نمی توان تنها حاصل از تحصیلات وی دانست، او با نگاهی موشکافانه به بررسی بازار ها و چرخه های  اقتصادی می پرداخت و نظریه های خود را با انتقاد به وضعیت موجود در اقتصاد، به کرسی های آزاد اندیشی و دانشگاهی ارائه می کرد. او زندگی خود را صرف نگارش کتب و نظریات مختلفی کرد که مهم ترین کتاب آن ثروت ملل است. در ادامه دوران کودکی تا دستاوردهای وی را بررسی خواهیم کرد.

دوران کودکی آدام اسمیت

تاریخی که برای زمان تولد آدام اسمیت ثبت شده 5 ژون 1723 است. اما این تاریخی بوده که آدام اسمیت در آن غسل تعمید شده است. محل تولد آدام اسمیت شهر کرکالدی اسکاتلند بود و او در 13 سالگی به دانشگاه گلاسکو رفت. سپس در کالج بالیول در دانشگاه آکسفورد به تحصیل پرداخت و ادبیات اروپا را مطالعه کرد. همچنین او در این دوره فلسفه اخلاق را نزد فرانسیس هاچسون یادگرفت.

تحصیل و تدریس در دانشگاه

آدام اسمیت در طول زمان دانشگاه سخرانی های مختلفی ارائه کرد و از صحبت های اون استقبال ویژه ای شد. این سخنرانی ها باعث شد که در سال 1751 به کرسی منطق منصوب شود. همچنین در ادامه در سال 1752 آدام اسمیت توانست کرسی فلسفه اخلاق را تصاحب کند. او مجموعه ای از سخرانی های عمومی خود را در دانشگاه ادینبورگ ایراد کرد و به نقد نظریه های مختلف در اقتصاد و فلسفه پرداخت. همین سخنرانی های جسورانه و ارائه ی دیدگاه های تازه بود که باعث شد آدام اسمیت در سال 1751 به مقام استادی در دانشگاه گلاسکو برسد و جایگاه کرسی فلسفه اخلاق را کسب کند.

مهاجرت به فرانسه

آدام اسمیت در سال 1763 محل زندگی خود را از اسکاتلند به فرانسه تغییر داد، تا به عنوان معلم خصوصی پسرخوانده چالز تاونشند به موقعیت شغلی بهتر و پردرآمد تری دست پیدا کند. چارلز تاونشند در آن زمان یک اقتصاد دان آماتور بود اما توانست در آینده وزیر خزانه داری بریتانیا شود. در آن زمان آدام اسمیت با بنجامین فرانکلین و فیلسوفانی همچون ولتر و دیوید هیوم هم دوره بود.

آثار و کتاب های آدام اسمیت 

آدام اسمیت کتاب های تخصصی زیادی را در رابطه با علم اقتصاد نوشته است. اما کتاب هایی که در ایران بیشتر یافت می شوند و در حال حاضر ترجمه شده اند شامل موارد زیر هستند:

کتاب ثروت ملل

کتاب ثروت ملل مهم ترین و تاثیرگذارترین کتاب آدام اسمیت محسوب می شود. این کتاب به تحلیل عوامل تولید ثروت، نقش بازار و تجارت آزاد و تاثیر تقسیم کار بر بهره وری پرداخته است. در بسیاری از دانشگاه ها کتاب ثروت ملل یک منبع درسی مهم است و مفاهیمی همچون دست نامرئی و تقسیم کار در این کتاب آمده اند. بسیاری از نظریات این کتاب در پایه ریزی اقتصاد جهان تاثیر داشته اند. این کتاب بر تقسیم کار تاکید دارد زیرا نویسنده ی آن اقتصاد جهان را مانند یک کارخانه بزرگ درنظر می گیرد که نیازمند تقسیم کار است تا رشد اقتصادی زودتر صورت بگیرد. تقسیم کار به معنی توزیع وظایف بین افراد مختلف برای افزایش بهره وری است.

نکته ی دیگری که این کتاب بر آن تاکید دارد آزادی فردی است. آدام اسمیت معتقد بود که سیاست های اقتصادی نباید در خدمت منافع یک فرد یا گروهی خاص باشند، بلکه سیاست گذاری ها باید برای افزایش منافع عمومی جامعه به وجود بیایند. همچنین او باور داشت که تصمیمات اقتصادی باید توسط خود مردم و بازار ها کنترل و جهت دهی شوند. او به اهمیت بازار های آزاد تاکید داشت. آدام اسمیت بدبینی زیادی نسبت به رفتار بازرگانان و قانون گذاران داشت، اون به دولت تاکید می کرد که خدمات اجتماعی مناسبی را که بخش خصوصی قادر به ارائه آن نیست، تامین کند.

کتاب نظریه احساسات اخلاقی 

این کتاب از آدام اسمیت در حوزه فلسفه اخلاق نوشته شده است. او در این کتاب به چگونگی رفتار افراد در جامعه پرداخته و به این موضوع اشاره دارد که رفتار انسان ها فقط تحت تاثیر منافع شخصی آن ها نیست، بلکه تحت تاثیر احساسات و همدلی با دیگران نیز قرار دارد. آدام اسمیت باور داشت که مردم به دنبال تایید اجتماعی هستند و رفتار آن ها با توجه به اجتماع و حس همدلیشان شکل می گیرد. او معتقد بود که مردم به شدت به تایید اجتماعی و رضایت اخلاقی از سوی دیگران وابسته هستند. این انگیزه های اخلاقی بر روی رفتار و تصمیمات مردم می تواند تاثیر زیادی بگذارد. آدام اسمیت کتاب نظریه احساسات اخلاقی را بر اساس نظریات شخصی اش درباره اخلاق و رفتار انسان ها نوشته است.

خلاصه نظریه آدام اسمیت

آدام اسمیت نظریات مختلفی را طی سال های کوشش و نگارش به ثبت رسانده که در ادامه می خواهیم خلاصه ای از نظریات مختلف او را به شما ارائه دهیم:

نفع شخصی 

پایه و اساس نظریات آدام اسمیت بر اساس نفع شخصی بنا شده است. او معتقد بود افزایش فعالیت های اقتصادی زمانی صورت می گیرد که منافع شخصی افراد و سرمایه گذاران در بازار تقویت شود.

تولید و تقسیم کار

آدام اسمیت به ارزش نیروهای انسانی اهمیت می داد. او معتقد بود در اقتصاد برای افزایش بهره وری و تولید باید تقسیم کار صورت بگیرد. او حتی برای افرادی که کارهای طاقت فرسا، خطرناک یا نامطلوب دارند، مزد بالاتری را توصیه کرد و مفهوم امروزی سختی کار را در محاسبه حقوق به وجود آورد. او برای افزایش بهره وری به تقسیم وظایف و تخصص گرایی تاکید داشت.

نیروی کار مولد و غیرمولد

آدام اسمیت نیروی کار را به دو دوسته ی مولد و غیر مولد تقسیم کرد. او نیروهایی را که در تولید کالا نقش داشتند را مولد و نیروهای کار خدماتی را غیر مولد می دانست. این نظریه امروزه در اقتصاد تغییر کرده است، و خدمات بخش بزرگی از تولد ناخالص داخلی کشور ها محسوب می شود.  با این حال در گذشته آدام اسمیت به نوع بهره وری و سود دهی نیروی کار تاکید داشت و بر همین اساس مفهوم مولد و غیر مولد را به وجود آورد.

ارزش کار و مبادله

آدام اسمیت ارزش هر کالا را بر اساس مقدار کاری که صرف تولید آن شده است اندازه گیری می کرد. همچنین او اصل کمیابی را در تعیین ارزش کالا ها مهم می دانست. اما محاسبه کردن ارزش و زمان کار صرف شده برای هر محصول در تعیین ارزش دقیق محصولات نقش پیدا کرد.

روش های توزیع ثروت

آدام اسمیت معتقد بود توزیع ثروت یا نحوه دستیابی به آن باید به سه روش صورت بگیرد:

1. دستمزد حاصل از کار: این از ارتباط بین عرضه و تقاضا نیروی کار حاصل می شود و در تعیین دستمزد میزان رشد جمعیت را باید در نظر گرفت.
2. بهره و سود: بهره یا سود ناشی از سرمایه گذاری یا پذیرش ریسک می تواند در توزیع ثروت نقش داشته باشد.
3. اجاره دارایی: اجاره زمین یا دارایی روش دیگر ثروث سازی است و سهم مالک از تولید ملی را نشان می دهد.

توسعه و رشد اقتصادی

آدام اسمیت در نظریه رشد اقتصادی به اهمیت تولید و کسب سود پرداخته است. او تولید را وابسته به نیروهای انسانی و عوامل تولید می داند، و معتقد است سرمایه گذاری نیز به میزان سود دهی وابستگی دارد. از نظر آدام اسمیت سرمایه گذاری بیشتر می تواند منجر به تراکم سرمایه و پیشرفت فناوری شود. همچنین با انجام این کار، بهره وری نیروی کار و افزایش درآمد ها صورت می گیرد. افزایش سود، پس انداز و سرمایه گذاری می تواند رشد اقتصادی را رقم بزند و نرخ بی کاری را نیز کاهش دهد. چرخه ی تولید، سرمایه گذاری و سود می تواند افزایش دستمزد را برای نیروی کار رقم بزند. اما رشد جمعیت می تواند عرضه ی نیروی کار را بالا ببر و دستمزد ها را به سطح اولیه برگرداند. بنابراین رشد جمعیت نیز باید به خوبی مدیریت شود.

اهمیت بازار آزاد و نقش دولت

آدام اسمیت از طرفداران بازار آزاد بود و اعتقاد داشت قیمت گذاری ها باید تنها بر اساس میزان عرضه و تقاضا صورت بگیرد و دولت نباید نقش مستقیم در تعیین بازار داشته باشد. او دولت را تشویق می کرد در زمینه هایی همچون دفاع ملی، آموزش عمومی و ایجاد زیرساخت های عمومی نقش ایفا کند. او حتی با حمایت های انحصاری دولت از صنایع داخلی مخالفت می کرد و باور داشت که این امر باعث افزایش قیمت ها و کاهش رفاه عمومی می شود. او معتقد بود حتی زمانی که بازار در حل مشکلات چندان موفق نیست دولت نباید دخالتی انجام دهد. بلکه بازار باید به صورت آزاد و بر اساس رفتار سرمایه گذاران و تولید کنندگان( عرضه و تقاضا) تنظیم شود.

دست نامرئی

دست نامرئی یکی از مشهورترین نظریات آدام اسمیت به شمار می آید. این نظریه بر این مبنی است که افراد به دنبال منافع شخصی خود می روند. این موضوع نه تنها عامل تخریب جامعه نیست، بلکه به طور غیرمستقیم در بهبود جامعه نقش دارد. یعنی مردم با توجه به منافع شخصی می توانند بازار را بدون دخالت دولت تنظیم کنند و قیمت محصولات بر اساس تقاضا و عرضه ی آن ها مشخص شود. دست نامرئی یا همان رفتار مردم در بازار های مالی مکانیسم خودتنظیمی بازار است. نظریه ی دست نامرئی پایه و اساس اقتصاد بازار آزاد و فلسفه ی لیبرال اقتصادی را به وجود آورد.

تجارت آزاد جهانی 

آدام اسمیت از تجارت آزاد بین المللی دفاع می کرد و معتقد بود که هر کشور باید در تولید کالایی که مزیت نسبی دارد تخصص پیدا کند. او باور داشت که این روش می تواند بهترین کار برای افزایش رفاه عمومی و توسعه اقتصادی کشور ها باشد.

در انتها امیدواریم این مقاله از توکنیکو، مورد اعتماد ترین سامانه خرید و فروش طلا و نقره در ایران، برای شما مفید واقع شده باشد. آدام اسمیت به عنوان پدر اقتصاد مدرن در افزایش اهمیت نیروی کار نقش مهمی داشته است. او به تقسیم کار تاکید داشت و علاوه بر آن معتقد بود که زمان و نیروی صرف شده برای تولید محصول باید در تعیین قیمت آن نقش داشته باشد. همچنین تاکید بر افزایش دستمزد، برای کارگران شغل های سخت و خطرناک، از ایده ها و تفکرات آدام اسمیت بود. او تاکید داشت که دولت نباید در تعیین قیمت دارایی ها نقش داشته باشد، بلکه دارایی ها باید در بازار آزاد بر اساس میزان تقاضا و عرضه ی مردم تعیین قیمت شوند. در رابطه با این نظریات احتمال دارد نظریه پردازان نئوکلاسیک و افرادی همچون کارل مارکس مخالفت داشته باشند. برخی منتقدان بر این باورند که دولت در مواقع بحرانی باید برای تنظیم بازار اقدام کند. کارل مارکس نیز می گفت نظریه تقسیم کار می تواند باعث افزایش نابرابری شود. در نظریه آدام اسمیت با افزایش سرمایه گذاری و سود می توان حجم تولیدات و تقاضا را افزایش داد و این موضوع منجر به تقویت بازار می شود و علاوه بر آن حقوق نیروی کار را افزایش می دهد. در نظریه آدام اسمیت رشد جمعیت بر کاهش درآمد نیروی کار می تواند تاثیر بگذارد، بنابراین باید رشد جمعیت را به خوبی مدیریت کرد.