در بین بسیاری از صحبت های اقتصادی و سیاسی، احتمالاً کلمه ناترازی را شنیده اید. برای مثال مسئولان و کارشناسان سیاسی یا اقتصادی، می گویند با ناترازی بودجه یا ناترازی انرژی روبرو شده اند، اما دقیقاً ناترازی یعنی چه؟ در واقع پاسخ این سوال بسیار ساده است؛ هنگامی که بین عرضه و تقاضا یا هزینه و درآمد تعادل وجود نداشته باشد، ناترازی شکل می گیرد. در تعریف ساده تر، وقتی دخل و خرج افراد یا ارگان ها با یکدیگر همخوانی نداشته باشد با نا ترازی روبرو هستیم. همچنین وقتی میزان تقاضا از میزان عرضه بیشتر باشد و دولت یا سازمان های مختلف ،نتوانند در تامین نیاز های مردم موفق شوند، مفهوم ناترازی به وجود می آید. برای مثال وقتی میزان مصرف برق از میزان تولید برق بیشتر باشد مردم شاهد ناترازی انرژی خواهند بود. در ادامه ی این مقاله از توکنیکو با نحوه شکل گیری نا ترازی بیشتر آشنا می شوید.
ناترازی آشکار
نا ترازی مالی به دو شیوه اتفاق می افتد؛ یا به شکل آشکار یا به طور پنهان. در روش آشکار اوضاع به وجود آمده برای افراد و سازمان ها کاملاً محسوس است، زیرا در این مواقع، مقدار دخل و خرج با یکدیگر همخوانی ندارد. در این مواقع میزان هزینه ها از درآمد فرد یا سازمان بیشتر بوده و برای اینکه فرد کسری بودجه را جبران کند مجبور می شود از دیگران پول قرض کند یا روش هایی را برای افزایش درآمد اتخاذ کند.
برای مثال دولت ها ممکن است در این مواقع نرخ مالیات را افزایش دهند یا قیمت مصرف انرژی هایی مانند برق و گاز را بالا ببرند تا ناترازی بودجه از بین برود. همچنین ناترازی آشکار می تواند هنگامی که بین عرضه و تقاضا تعادل وجود ندارد کاملا حس شود، برای مثال میزان مصرف برق از تولید آن بیشتر باشد، در این مواقع دولت تصمیم می گیرد مردم را تشویق به صرفه جویی در مصرف برق کند. زمانی که میزان عرضه محدود شود و با حجم تقاضا هماهنگ نباشد، شاهد افزایش قیمت ها خواهیم بود و تورم در بازار به وجود می آید.
بیشتر بدانید :
تورم چیست؟ | نحوه محاسبه تورم
ناترازی پنهان
در ناترازی پنهان با وجود اینکه درآمد ها در زمان حال و آینده کفاف هزینه ها را می دهد ولی وقتی که استهلاک دارایی را حساب می کنید، در آمد برای پرداخت مجموع هزینه ها و نوسازی کافی نیست و در این مواقع فرد حقوقی یا حقیقی نمی تواند دارایی های استهلاک پذیرش را تعمیر یا در صورت نیاز تعویض کند. در بسیاری از مواقع احتمال دارد وضعیت مالی خود را مناسب بدانیم زیرا میزان درآمد و مخارجمان با یکدیگر همخوانی دارد، اما برای اینکه وضعیت مالی خود را دقیق تر مشخص کنیم، حتماً باید استهلاک دارایی ها را نیز در نظر بگیریم، یعنی توانایی فرد حقیقی یا حقوقی برای جبران استهلاک دارایی ها نیز باید مورد ارزیابی قرار بگیرد.
دلایل مهم ایجاد ناترازی مالی
ناترازی بودجه یا ناترازی مالی که موجب عدم همخوانی بین درآمد و هزینه ها می شود، به دو دلیل مهم زیر رخ می دهد:
- افزایش بی رویه هزینه ها: با افزایش تورم و استهلاک، زیان ناشی از کلاهبرداری یا تغییر سبک زندگی، میزان هزینه ها بیشتر می شود و این میتواند یک محرک اصلی برای ایجاد نا ترازی مالی باشد.
- کاهش درآمد: با کم شدن دستمزد، کلاهبرداری یا زیان های سرمایه گذاری، میزان درآمد کاهش پیدا کرده و دیگر نمیتوان از پس بسیاری از هزینه ها بر آمد. این دلیل اصلی دیگر برای ناترازی در توان مالی است.
دلایل مهم ایجاد ناترازی انرژی
ناترازی انرژی یا ناترازی در سطح عمومی بازار های تجاری، هنگامی شکل می گیرد که میزان تقاضا بیشتر از میزان تولید و عرضه محصولات باشد. در واقع این شکل از ناترازی به دو دلیل زیر ایجاد می شود:
- افزایش بی رویه تقاضا: زمانی که میزان تقاضا افزایش شدیدی پیدا کند و از میزان عرضه فراتر برود؛ همچنین افزایش تقاضا لزوماً تنها به دلیل افزایش تعداد متقاضیان صورت نمی گیرد بلکه عدم مدیریت در چاپ پول و افزایش نقدیندگی می تواند تقاضا را تقویت کند.
- کاهش عرضه: با کاهش عرضه که به دلایل مختلفی همچون افزایش هزینه ها، عدم داشتن مواد و منابع اولیه، ورشستگی و… به وجود می اید، ناترازی انرژی شکل می گیرد. همچنین این ناترازی در سایر گروه های کالایی و رفاهی نیز ممکن است به وجود بیاید، برای مثال میزان تقاضا گوشت و مرغ از میزان عرضه آن بیشتر باشد.
نحوه مدیریت و رفع ناترازی مالی و تجاری
برای از بین بردن نا ترازی یا مدیریت آن، باید همواره میزان درآمد با میزان هزینه ها همخوانی داشته باشد، حتی اگر میزان درآمد بیشتر از هزینه ها باشد شما شاهد آزادی مالی خواهید بود. در بازار های تجاری و مالی نیز باید میزان تقاضا و عرضه همخوانی داشته باشد و به خوبی مدیریت شود. عرضه محدود تر موجب افزایش قیمت ها و تورم در بازار خواهد شد. بنابراین برای جلوگیری از تورم و ناترازی باید به این نکته دقت کرد.
همچنین افزایش تولید و کاهش تقاضای یک دارایی نیز نوعی ناترازی محسوب می شود که به آن کسری تراز تجاری می گویند و برای جلوگیری از این کار و روبرو نشدن با ضرر حاصل از این موضوع، بهتر است پس از تولید، فرصت های عرضه محصول و کسب تقاضا را پیدا کرد؛ برای مثال میتوان صادرات کالا انجام داد. همچنین دولت ها می توانند سیاست هایی را اتخاذ کنند که در آن میزان واردات کالا کاهش پیدا کند تا با افزایش تولیدات داخلی با تکیه بر دانش ملی تقاضا برای محصولات افزایش یابد.
یکی دیگر از روش هایی که برخی از کشور ها برای مدیریت کسری تراز تجاری استفاده کردند، این بوده که ارزش پولی ملی خود را در برابر ارز های خارجی کاهش داده اند تا کالاهای وارداتی گران تر شوند و مردم بیشتر کالاهای صادراتی و داخلی را خریداری کنند. همچنین با انجام این کار صادرات افزایش می یابد و واردات اُفت می کند. البته برای اخذ این تصمیم اقتصادی، دولت ها باید دقت لازم را به خرج دهند زیرا افزایش قیمت کالاهای وارداتی، می تواند در کشور تورم ایجاد کند.
و اما روش مهم دیگر که باید به آن اشاره کرد، ترویج سرمایه گذاری است و دولت ها برای کسری تراز تجاری می توانند کشورهای دیگر و کسب و کار های خارجی را تشویق به سرمایه گذاری در داخل کشور کنند. این راهکار علاوه بر رشد اقتصاد و از بین بردن کسری تراز تجاری موجب رشد ارتباطات بین المللی می شود و می تواند زمینه ای مهم را برای ارتقاء فناوری و دانش به وجود بیاورد.
بیشتر بدانید :
بهترین سرمایه گذاری در سال 1404 | پرسود ترین سرمایه گذاری در ایران
در انتها امیدواریم این مقاله برای شما مفید واقع شده باشد، ناترازی زمانی به وجود می آید که دخل و خرج با یکدیگر همخوانی نداشته باشد یا بین عرضه و تقاضا تعادل لازم رخ ندهد. برای جلوگیری از ناترازی انرژی و کسری تراز تجاری باید همواره میزان عرضه و تقاضا را متناسب نگه داشت. همچنین برای مقابله با ناترازی بودجه یا کسری بودجه حتما باید هزینه ها را مدیریت کرد و در آمد را افزایش داد.
